Takım çeliği söz konusu olduğunda üretim adımları daha da önem kazanır. Takım çeliğinin kimyasal bileşiminde yakalanması istenen istikrarda 'pota metalurjisi' oldukça önemlidir. Bunun yanı sıra malzemenin isotropik olması bakımından haddeleme ve dövme işlemleri yine üretimin püf noktaları arasında yer alır. Daha temiz bir malzeme yapısı elde etmek amacı ile curuf altı ergitme işlemleri olan ESR (Electro Slag Remelting) ve VAR (Vacuum Arc Remelting) işlemleri de son derece önemli üretim adımlarındandır. Kaliteli takım çeliği tek başına yeterli değildir. Kalıplara uygulanacak ısıl işlem de yine son derece önemli adımlardan bir tanesidir, zira kaliteli bir malzemeyi kötü bir ısıl işlem ile kullanılmayacak hale getirmek mümkündür".
Temelde kalıp imalatı için kullanılan takım çeliği; soğuk iş takım çelikleri, sıcak iş takım çelikleri, plastik kalıp çelikleri ve yüksek hız çelikleri olarak sınıflandırılmak mümkündür.
Günümüzde artan taleple birlikte hemen her alanda üretim adetleri yükseldiğinden, kalıplardan beklenen performans da artış göstermektedir. Bu artan talebi karşılayabilmek için takım çeliği üreticileri Ar-Ge faaliyetlerine ağırlık vererek, yeni malzemeler geliştirmiş ve bununla da kalıp performanslarını artırmayı başarmışlardır. Konvansiyonel takım çeliklerinin kullanımı devam etmekle birlikte performans artıran malzemelerin kullanımları da her geçen gün artış göstermektedir.
TAKIM ÇELİĞİNDE EN ÖNEMLİ SEÇİM KRİTERLERİ ve SIKÇA YAPILAN HATALAR
Takım çeliğinde en önemli seçim kriteri kullanılacağı uygulamaya uygun malzemenin seçimidir. Bunun yanı sıra üretilen kalıptan beklenen üretim adedi ve iş parçası da takım çeliğinin seçiminde önemli kriterler arasında yer almaktadır. Bu kriterlere bağlı olarak konvansiyonel bir malzeme kullanmak mümkün olmakla birlikte yüksek performanslı bir malzeme seçmek de mümkündür. Çelik seçimi aşamasında yaşanan en önemli hata ise tam bu noktada meydana gelmektedir. Kalıptan beklenen performans göz ardı edilerek alışa gelmiş malzemeleri kullanmayı tercih edenler genellikle hedeflenen üretim adetlerine ulaşmak için sıkça tadilat yapmakta, bu da iş ve zaman kaybına neden olmaktadır. Bundan dolayı kalıp imalatına geçmeden bu konuda uzman kişiler ile görüşüp uygun malzeme ve ısıl işlem yönteminin seçilmesi üretilen parça başına maliyeti düşürmektedir.
"ESR VE VAR İŞLEMLERİ DAHA TEMİZ BİR MALZEME YAPISI İÇİN SON DERECE ÖNEMLİ ÜRETİM ADIMLARINDANDIR"
Elbette ki kaliteli bir çeliğe giden yol üretiminden geçmektedir. Takım çeliği söz konusu olduğunda ise üretim adımları daha da önemli olmaktadır. Örneğin; takım çeliğinin kimyasal bileşiminde bir istikrarın yakalanması gerekmektedir ve bu noktada pota metalurjisi oldukça büyük önem arz etmektedir. Bunun yanı sıra malzemenin isotropik olması bakımından haddeleme ve dövme işlemleri yine üretimin püf noktaları arasında yer almaktadır.
Daha temiz bir malzeme yapısı elde etmek amacı ile curuf altı ergitme işlemleri olan ESR (Electro Slag Remelting) ve VAR (Vacuum Arc Remelting) işlemleri de son derece önemli üretim adımlarındandır. Üretim yöntemleri malzemenin mikroyapısından, tokluk/süneklik gibi birçok özelliğini belirlemekte ve bu da malzemenin performansına etki etmektedir. Kaliteli takım çeliği tek başına yeterli olmamaktadır. Kalıplara uygulanacak ısıl işlem de yine son derece önemli adımlardan bir tanesidir. Kaliteli bir malzemeyi kötü bir ısıl işlem ile kullanılmayacak hale getirmek mümkündür.
"KALIP İHRACATIMIZIN ARTIŞINA PARALEL TAKIM ÇELİĞİ PAZARI DAHA DA ARTACAK"
Türkiye dünyadaki önemli takım çeliği pazarlarından bir tanesidir. Otomotivin gelişmesine paralel olarak takım çeliği kullanımında da önemli oranda artış meydana gelmiştir. Pazar büyüklüğü bakımından Türkiye Avrupa'daki ilk 4 ülke arasında yer almaktadır.
Türkiye kalıp alanındaki gelişmeler son yıllarda hız kazanmış olmasına rağmen henüz kalıp ihracatında yolun başındayız. Her geçen gün kalıp ihracatımız artarken, bu alanda dünyadaki önemli merkezlerden biri olma yolunda ilerliyoruz. Bu gelişmeler ışığında takım çeliği pazarı daha da artacak ve kullanıcılar daha kaliteli takım çeliğini ve ısıl işlemi talep edecek konuma geleceklerdir.
EN YENİ TRENDLER...
Takım çeliği alanında konvansiyonel yöntemler dışında kullanılan ama yeni olmayan üretim yöntemleri günümüzde daha fazla dikkat çekmekte ve bu yolla üretilen malzemelerin kullanımı geçmişle kıyaslandığında artmaktadır. Bunların başında ESR ve VAR işlemine tabi tutulmuş malzemelerin kullanımındaki artış gösterilebilir.
Bu yöntemler malzemenin yapısını istenmeyen kalıntılardan temizlediğinden malzemelerin yorulma, tokluk/süneklik dirençleri artırmaktadır. Özellikle bu nedenlerden dolayı son yıllarda beklentileri karşılayabilmek için bu üretim yöntemleri kullanılarak üretilen malzemelerin uygulama alanları genişlemiş ve bu malzemeler daha çok talep edilir konuma gelmişlerdir. Bunun yanı sıra toz metalürjik ürünlerinde artan üretim adetlerine cevap vermek için kullanımları artmaktadır.