Bütün iş tezgahlarında olduğu gibi , torna tezgahında ki çalışmalarda da , çeşitli nedenlere dayalı olarak iş kazaları olabilir. Meydana gelen iş kazası ; çalışan ve çevrede blunan insanları etkilediği gibi , tezgahın takım ve avadanlıklarını veya üretilen işi de etkiler.
Böyle bir olayın sonunda , bir hayat sönüyorsa veya yaşayan bir canlı , eksik bir uzuvla yaşamak zorunda
kalıyorsa , zararın büyüklüğü ve korkusuzluğu kendiliğinden ortaya çıkar .
O halde ömrünün sonuna kadar sakat kalmak istemeyen ve tezgahını tahrip ederek yurt ekonomisine zarar vermekten kaçınan bir tornacı , emniyetle ilgili kurallara dikkat etmelidir. Unutulmamalıdır ki kaybedilecek herhangi bir uzvun yedeği hiç bir yerde bulunmamaktadır.
Tornada iş kazasına neden olan faktörler ve emniyet kuralları , tornacının pskolojik durumuna , bilgisizlik ,
tecrübesizlik ve dikkatsizlik gibi teknolojik bilgi noksanlığıyla , çalışma ortamında giyilmesi gereken giysile-
re bağlı olarak şöyle açıklanabilir.
A - Tornacının psikolojik durumundan meydana gelen iş kazaları :
1 - Tornacı bedenen olduğu kadar , ruhen de tezgahının başında bulunmalıdır. Tornacının çalışma anında
başka düşüncelerin esiri olması ve onlardan kurtulmaması , kaza ile sonuçlanabilir.
2 - Önemsememe ve dikkatsizlik , iş kazalarının temel nedenidir. Telaş ve acelecilik , daima dikkati dağı-
tarak , iş kazalarına neden olmaktadır.
3 - Açlık , ruhi sıkıntılar ve ani gelen bedeni rahatsızlıklar da , çalışan kişinin dikkatinin dağılmasına neden
olabileceğinden , iş kazalarının meydana gelmesinde önemli rol oynamaktadır.
B - Teknolojik bilgi noksanlığından meydana gelen iş kazaları :
1 - Ayna anahtarı kesinlikle , aynanın üzerinde bırakılmamalıdır.
2 - İki punta arasında kesinlikle kesme işlemi yapılmamalıdır.
3 - Uzun parçalar , fener milinin arkasından çıkarılmamalıdır. Zorunlu olarak çıkartılıyorsa ; yataklamalı
veya düşük devirde çalışılmalıdır.
4 - Akan talaşlar , iş parçası ve tezgahtan kanca ile çekilerek uzaklaştırılmalıdır.
5 - İş sağlam bağlanmalıdır. Ayna ve ayna punta arasındaki çalışmalarda , eksenel baskı kuvvetinin işi , ayna
içine doğru kaydıracağı ve bağlama emniyetini bozacağı unutulmamalıdır. Bunun için kuvvetli sıkmanın yanında
a) Ayna ayak boyunun en az 2/3' ü iş parçasını sıkacak şekilde bağlanmalıdır.
b) Kısa bağlama zorunlu ise, ayakların oturacağı kısım daha önce tornalanarak bir fatura meydana getiril-
melidir.
c) Aynanın içine, fener mili morsu ile iş parçası arasında, çapı iş parçası çapından daha küçük çaplı uygun
bir dayama konulmalıdır .
6 - Tezgah çalışırken ; ölçme, kesiciyi bağlama ve ne suretle olursa olsun temizleme işlemi yapılmamalıdır
7 - Tezgahın önünde duruş yeri iyi seçilmelidir. İyi bir tornacı genellikle, torna arabasının solunda durur.
8 - Tezgah çalışırken hareket kolları ile oynanmamalıdır.
9 - Eğe ve zımpara kullanırken çok dikkatli olunmalıdır. Eğe, sapına sıkı geçmeli ve tornacı eğe sapını, sol
elle tutarak kullanmalıdır.
10 - Kullanılan takım ve avadanlıklar tezgah üzerinde bırakılmamalıdır, gerekli olanları düzenli bir şekilde
çalışma masası veya tezgah dolabı üzerinde tanzim etmelidir.
11 - Bir tezgahta bir kişi çalışmalı, ikinci kişi gerçek çalışanı meşgul etmemelidir.
12 - Dönen ve hareket eden dişli çark, kayış, kasnak, vida gibi makine elamanlarına kesinlikle dokunulma-
malıdır.
13 - Çalışmaya başlamadan önce, tezgahın çalışmaya hazır olup olmadığı kontrol edilmeli ve bu her çalış-
ma öncesi yapılarak alışkanlık haline getirilmelidir.
14 - Ölçme işlemi, tezgah durdurularak, karşılık puntası tarafında durularak yapılmalıdır.
15 - Tezgah durdurulmadan önce kalem otomatikten kurtarılmalıdır. Tersi hareketlerde kesici ucu kırılır.
16 - Karşılık puntasında sabit punta kullanılmamalıdır.
17 - Karşılık puntası kullanırken yapılan punta baskısı uygun olmalıdır, az baskılar bağlama emniyatini bo-
zarken, fazla yapılan baskılar da döner punta bilyalı yatakların bozulmasına neden olmaktadır.
18 - Kesici sağlam ve kısa bağlanmalıdır.
19 - İşe ve kaleme uygun bir devir sayısı seçilmelidir.
20 - Aynası vidalı olarak fener miline bağlanan tornalarda yüksek devirlerde, ani ters devire geçiş yapıl- mamalıdır.
21 - Dört ayaklı ve devirli ayna ile yapılan çalışmalarda, tezgahın sınırladığı en yüksek devir aşılmamalı;
merkez kaç kuvvet meydana getirilmemeli ve mutlaka dengeleme yapılmalıdır.
22 - Çıkan talaşların aynaya sarılmasına asla izin verilmemelidir.
23 - Yüksek kesme hızlarında talaşlardan korunmak için, gözlük, yüz maskesi ve koruyucu siperler mutlak
kullanılmalıdır.
24 - Çalışma sahası sürekli temiz tutulmalı, kaymaya neden olabilecek yağ lekeleri mutlaka temizlenme- lidir.
25 - Ayna söküp takmalarda, tezgahın kayıtları üzerinde mutlaka uygun ölçülerdeki tahta bir tabla konul- malıdır.
26 - Keskin köşeli ve çapaklı iş parçalarının sökülüp bağlanmasında dikkatli olmalı, eldiven giyilmelidir.
27 - Her ne şekilde olursa olsun, çalışır durumdaki tezgahın başından kesinlikle ayrılmamalıdır.
28 - Bir tezgahı çalıştırmadan önce, nasıl durdurulacağı öğrenilmelidir.
C - Çalışma alanında giyilen giysinin uygun olmayışından meydana gelen iş kazaları :
1 - Boyunbağı, kıravat gibi giysiler, çalışma esnasında mutlaka çıkartılmalıdır.
2 - Çalışma sırasında yüzük, kolya vb. takılar takılmamalıdır.
3 - Uzun saçlar mutlaka toplu ve muhafaza altında olmalıdır.
4 - İş önlüğü mutlaka giyilmelmelidir. Önlüğün kolları lastikli veya bağcıklı, etekleri fazla sarkmayacak
biçimde olmalıdır. Yırtık ve bol olan iş giysileri giyilmemelidir.
5 - Önlüğün göğüs cebinde sivri uçlu küçük takım ve avadanlıklar taşınmamalıdır
tesekkur ederm kardesım