İşletmeler kendi kural ve yapılarına uygun işlemlerini yürütürler. Çoğunlukla bu kurallar rahatlıkla takip edilebilir. Ama üretim işletmenin asıl faliyeti olduğu halde üretim ile ilgili kural ve zorunlulukların çizgisi çok kaba hatlarıyla bellidir. Üretimdeki detay bilgilerin bir çok kısmı sahada çalışan görevlilerin bilgisi dahilindedir ve tecrübelerine dayanarak bu işlemleri çok doğal bir şekilde yapmaya devam etmektedirler.
Bu sebepten dolayı üretimi bilgisayar üzerinde takip etmeye başlamadan önce tüm üretim ve yönetim ekibiyle beraber çok geniş bir analiz çalışması yapılması gerekmektedir. Bir mamul üretilirken geçtiği aşamalar, kullanılan makineler, makinelerde kullanılan kalıplar kullanılacak iş gücü gibi bilgilerin tamamı gözden geçirilmelidir. Tabi bunlar arasında en önemli bilgilerden biri de üretim süreleridir. Bir birim ürünün üretilmesi için ihtiyaç duyulan süre makine ve kullanılan kalıp ve ekipmanlar bazında gösterdiği değişikliklere göre tespit edilmesi gerekmektedir.
Üretim hakkında bilgileri kesinleştirdikten sonra üretime nasıl başlanması gerektiğine karar vermek gerekmektedir. Siparişe göre mi üretim yapılacak yoksa stoklu bir üretim mi yapılacak ya da bazı mamuller siparişe göre yapılırken diğer mamullerde stoklu bir üretim yapılıp yapılmayacağı kararlaştırılmalıdır.
Tabi bütün bu üretim hakkındaki bilgiler tespit edilirken istisna durumlar da göz ardı edilmemelidir. Üretim aşamalarında oluşabilecek istisnalar da tespit edilip bu durumlarda yapılan ve yapılması istenilenler tam olarak belirlenmelidir. Bir üretim projesini hayata geçirmeye çalışırken karşılaşılan en büyük sıkıntıların başında standart üretim esnasında oluşan istisnaların analiz yaparken göz ardı edilmesi gelmektedir.
Standart üretim ve istisnaları analiz edildikten sonra alabileceğimiz bilgiler ve bu bilgilerin nasıl sisteme girileceği hakkında karar vermek gerekmektedir. Teorik olarak ideal olarak görünen ya da başka bir işletmede çok iyi verim alınan bir yöntem bir diğer işletme içinde uygulamaya başlandığında aksaklıklara yol açma ihtimali vardır. Bu yöntemler arasında teorik olarak ideal görünen online üretim takibi bazı işletmelerde aksaklıkların oluşmasına sebep olmaktadır. Bu aksaklıkların başlıcaları yeterli ekipman olmamasından dolayı (kiosk, terminal çeşitli ağ sorunları) yada ekipmanı kullanacak kalifiye eleman bulunmamasından dolayı bilgilerin zamanında ve doğru olarak girilememesi neticesinde üretimde aksaklıklar oluşmasıdır. Ama online üretim takibi düzgün bir şekilde oturtulabilirse işletme içinde olan bütün işlemler anlık olarak online takip edilebilmekte anlık olarak işletmedeki üretimin durumu belirlenebilmektedir.
Bir mamulün üretilmesi için kullanılması istenilen yarımamül, hammadde, iş gücü, ekipman, gibi bilgiler rahatlıkla planlanabilmektedir. Bunun yanı sıra talimatlar verilerek üretimde özellikle yapılması gereken işlemler belirlenebilmektedir.
Üretim gerçekleştikten sonra planlanan üretim ile gerçekleşen üretim arasındaki farklar analiz edilebilmekte böylelikle en ideal üretim yöntemi daha rahat tespit edilebilmektedir.
Üretime bağlı stok çıkışı işlemi ile kullanılan stoklar, stoktan otomatik olarak eksiltilmekte beraber hangi mamülün üretiminde kullanıldığının takibine imkan sağlamaktadır. Üretimde bağlı stok girişi programı ile ise üretilen mamulün hangi müşteri için üretildiği bilgisiyle beraber stoklara ya da kalite kontrole girmekte kalite kontrol işlemi yapıldıktan sonra satış işlemi için hazır duruma gelmektedir.
Oluşan fireler ile ilgili analiz yapılabilmekte böylelikle hangi aşamalarda ne gibi firelerin oluştuğu izlenebilmekte böylelikle gerekli iyileştirmeler yapılabilmektedir. Tabi aynı işlemi duruşlar içinde yapabiliriz. Mesela elektrik kesintisi ya da başka bir sebeple oluşan duruşlar tespit edilip gerekli önlemler alınarak daha randımanlı bir üretim süreci elde edilebilir.
Yapılabilecek işlemler ve alınabilecek sonuçlar tabi ki bunlarla sınırlı değil ama bu sonuçları almak için düzenli bir çalışma yapmak gerekmekte. Projenin hayata geçirme aşamasında tıpkı bir çocuk gibi onu elinden tutup geliştirip olgunlaştırabilecek, ortaya çıkacak sorunları yorumlayabilecek bir sorumluya mutlaka ihtiyaç vardır.
ÜRETİM TAKİBİ
• Farklı üretim şekillerimiz olabilir.
Son aşamaya yani mamül aşamasına gelmek için birden fazla kez yarımamül üretmemiz gerekebilir. Her aşamadaki üretim bir önceki aşama ile bağlantılı olabilir.
Siparişi, bu mamülü üretebilen makinelere yükleyebiliriz. Makineler sipariş ya da siparişler tamamlanıncaya kadar aynı işi üretirler. İş süreci farklı vardiya süreçlerine göre ayarlanabilir.
Sipariş aşamasında talebe göre değişebilen (renk, boy, desen vs) ürün özelliklerine göre, üretim farklı aşamalardan geçebilir. Üretimin hangi safhalardan geçtiği anında izlenmek istenebilir.
• Üretim akışı
Üretim için yapılacak işlemlerin sıralamasının oluşturması olarak ifade edilebilir. Nedir bu işlemler? İş emri verilmesi ile başlayan sürecin üretim önceliğinin oluşturulması, üretim için gereken malzemelerin çıkış işlemleri, üretim arasında veya tamamlanması noktasında kalite kontrole tabi tutulması, üretilen mamülün depoya giriş işlemi süreç esnasında oluşan sonuç değerlerin girilmesiyle tamamlanır
Üretim yapılırken hangi işlemlerden geçileceği ağaç yapısı şeklinde özel olarak tanımlanabilir.
Aynı firma içinde farklı üretim metotları varsa her üretim yöntemi için farklı üretim akışları tanımlanarak takip edilebilmesini sağlanır.
• İş emri
Satılacak mamülün üretilmesi için verilen emir olarak ifade edilebilir. Verilecek iş emirleri üretim planlamayla bağlantılı olarak da hazırlanabilir. İş emirleri içinde temel yapılar olarak; makine, kalıp, üretilecek stok, bunun için gereken hammadde veya ürün formülü, çalışan eleman, departman, üretim için harcanacak zaman, vardiya, duruş nedenleri bilgisidir. Bu yapıların birbiriyle bağlantıları farklı olabilir. Bir firma makinenin altında üreteceği stoğu ve bunu hangi vardiyada yapacağını planlarken diğer firma her vardiyada üreteceği stokları ve bunların makine dağılımlarını planlayabilir. Tüm farklı yapılar için başlıkların birbirine bağlanarak farklı iş emir kuralları rahatlıkla izlenebilen görsellikte yapılabilir.
• Parti bazlı üretim takip özelliği
Farklı iş emirlerinde farklı zamanlarda farklı ürünler üretilmiş olabilir. Bu iş emirlerini "parti" başlığı altında toplayıp yorumlayabilme imkanı sağlanır.
• Makine bazında iş emri verme imkanı
Makinelerin doluluk oranlarına göre üretim yapılacak vardiya süresi göz önüne alınarak ne kadar üretebileceği otomatik olarak hesaplanarak işemri verilmesini sağlar.
• Departman ve aşamalara göre üretimi izleme özelliği
Mamul üretilirken geçtiği departmanlar veya aşamalar planlama aşamasında belirlenebilir. Mamulün anlık olarak geçtiği üretim aşamaları, her aşamadaki duruş nedeni ve fire miktarı takip edilebilir.
Üretim kullanılacak makine, kalıp, eleman, talimat gibi başlıklara her aşamada kullanıcılara yetkiler verilerek oluşabilecek karışıklıklar engellenmiş olur.
Planlanan bir üretimin başlangıç saatinin girilmesiyle üretim zamanları dikkate alınarak diğer tüm üretim aşamalarının başlangıç bitiş saatlerinin planlanabilmesi. Olası duruşlar sonucunda sistem düzenleme yaparak süreç güncelliğinin korunması sağlanır.
• Üretim aşamalardaki toplam planlanan süreyi izleyebilme
Aşamalardaki iş yoğunluğunu takip edebilmek için aşamalarda bekleyen işleri ve bunların planlanan sürelerini takip edebilmeyi bu sayede daha rahat planlama yapabilmeyi sağlar.
• Üretim aşamaları arasındaki fire ve hurda bilgisini takip etme özelliği
Üretim aşamasında oluşan firelerin ve mamullerden hatalı olduğu için hurdaya ayrılan stokların bilgilerini görüntüler. Ayrıca Üretim miktarı ile oranlamasını aparak fire ve hurda performans analizi takibi yapılmasına olanak verir.
• İstenildiği kadar üretim talimatı tanımlama
Üretim yapılırken dikkat edilmesi gereken bilgiler talimat haline getirilerek işemrine eklenebilir, böylelikle yapılan işlemlerde standart sağlanabilir.
• İşlem anında hareketli bilgi özelliği ile değer girişleri
Üretim esnasında düzenli olarak yapılacak ölçüm ve kontroller daha önce tanımlanarak belirlenir. Üretim aşamasında oluşan ölçüm ve kontrol bilgileri sistemden takip edilebilir.
• İşlem sürelerinin takipleri
Üretim sürecini belirleyen ürünün birim üretilme süresi, hazırlık süresi, kalıp değiştirme süresi, ayar ve yol verme süresi bilgilerini makine, kalıp ürün bağlantılarına göre izlenebilir. Planlanan süreleri ile gerçekleşme süreleri takip edilerek aralarındaki farklar analiz edilebilir.
• Fire nedenleri ve takibi
Üretim esnasında oluşan fireler kayıt edilerek Hangi firelerin oluştuğu ve sebepleri analiz edilebilir böylelikle fireleri azaltma yöntemleri geliştirilebilir.
• Duruş nedenlerini belirleme özelliği
Üretim esnasında oluşan duruşlar tespit edilerek en çok ya da en sık hangi duruşların yapıldığı ve sebepleri kontrol edilebilir bu durma sebepleri engellenerek en az duruşla üretim sağlanabilir.
• Ürün ağaçları (Formül) tanımlayabilme
Ürünün üretilmesi için gereken bir birim veya ideal üretim boyu (batch size, şarj boyu) için gerekli hammadde, yarımamül, ambalaj malzemesi gibi tüm stoklar miktarları ile birlikte tanımlanabilir. Farklı ürünlerde kullanılan aynı yarımamüller ortak formüllerde tanımlanabilir. Formül yapısı ağaç şeklinde gösterildiği için tüm yapı görsel olarak rahatlıkla izlenebilir. Formül içine talimatlar eklenip iş akışının izlenebilmesi mümkün kılınmıştır. Üretim planlaması yapılırken bu tanımlanan stoklara rezerv konarak malzeme ihtiyacı da rezerve edilebilir. MRP modülü ürün ağaçlarını kullanmaktadır. Ön maliyet modülü ürün ağaç yapısına göre çalışmaktadır.
• Vardiya
Farklı çalışma süreçlerini vardiya olarak tanımlayabilme. Vardiya süresi içinde üretim süreçleri dikkate alınarak vardiyada üretilebilecek stok miktarı hesaplanarak planlama imkanı sağlar.
• İş emrine bağlı depo giriş - çıkış işlemleri
Planlanan işemri için harcanacak stoklara rezerv koyabilme buna bağlı üretime çıkışları, üretimden iadeleri ve mamul girişleri yapılabilir. Burada amaç stok işlemlerini verilen iş emri kurallar dahilinde yaparak hem doğru işlemi hem de ürün izlenebilirliğinin sağlanmasıdır.
• Siparişe göre iş emri verebilme imkanı
Alınan siparişler mevcut stok miktarları dikkate alınarak planlamaya alınır. Planlama aşamasından iş emirleri üretilebilir.
• Bağımsız iş emri verme özelliği
Var olan siparişleri göz önüne almadan üretilmesi planlanan mamuller istenildiği miktarda üretim planlaması yapılabilir.
• İş emri onaylama özelliği
Planlanan işemirlerinin uygulamaya geçmeden önce tekrar gözden geçirilmesini sağlayan bir kontrol mekanizmasıdır.
• iş emri gerçekleşen girişleri
Makinelerden otomatik olarak veri alabilme özelliği ile kolay ve doğru bilgi girişi sağlanabilir.
Üretim yapılırken oluşan bilgilerin sisteme girişi ile planlama ile gerçekleşen arasındaki sapmalar ve sapma nedenleri kontrol edilerek üretim performansı yapılabilir.
• Genel fire dağıtım özelliği
Gün ya da vardiya sonunda oluşan firelerin hangi işemrine ait olduğu tespit edilemediği durumlarda ilgili vardiyada ya da gün içinde üretilen işemirlerine miktar ya da kilogram bazında dağıtım yapma imkanı sağlar.
• Üretim esnasında kalite kontrol imkanı
Yapılan üretimlerin kalite kontrol aşamasından geçmesi isteniyorsa üretilen mamullerin otomatik olarak kalite kontrole gönderilmesini sağlar.
• Proses bilgi kartlarıyla otomatik iş emirleri yaratmak
Daha önce planlanmış bir üretim Şablon olarak kaydedilerek benzer üretimlerde tekrar tanımlama yapmaya gerek kalmadan yeni işemrini vermeyi kolaylaştırma özelliği.
RAPORLAR
Yapılan bütün işlemlerin esnek bir yapı içerisinde raporlarının alınabilmesi böylelikle istenilen analizlerin rahatlıkla yapılabilmesini sonuç olarak üretim performansının en iyi hale getirilebilmesine imkan verir. Bu raporlardan birkaç örnek;
• Makine Duruşları
Makinelerin üretim esnasında oluşan duruşlarının takip edilmesini sağlayan rapor
• Makine doluluk raporu
Makinelerin üzerindeki iş yükünü hesaplayarak doluluklarını gösteren rapor
• Mamul bazında üretim raporu
Yapılan üretimleri mamul bazında görüntüleyerek hangi mamulden ne kadar üretildiğini ve bu üretimlerde oluşan fire duruş nedenlerini görüntüleyerek analiz yapılmasını sağlayan rapor.
• Makine bazında üretim gerçekleşen raporu
İki tarih arasında makine bazında yapılan üretimleri fire ve duruşlar görüntüleyerek makine performans analizi yapılmasını sağlayan rapor.
• Fire raporu
Oluşan fireler ve nedenlerini görüntüleyerek firelerin analiz edilmesini sağlayan rapor.